KARALAMA

Her sabah ama istisnasız her sabah, beynimin içinde uçuşan cümlelerle uyanıyorum. Kimi zaman merakla bekliyorum kümeleşip bir yağmur oluştururlar  mı diye, kimi zamansa hemen fırlayıp bilgisayarımın başına geçiyorum yaz yağmuru gibi aniden gelip çabucak geçiveren bu düşünce yağmurunu resmetmek için. Her iki şekilde de uyandığım anda beynimde oluşmuş düşünce bulutlarını olduğu halleri ile yakalayamıyorum. Kalkıp kahvemi alıp ekran başına geçinceye kadar bazen tamamen kayboluyorlar, bazen de ucundan yakalamayı başarıyorum. Hareket halinde bir şeyi çekmek istediğinizde, fotoğraf makinesini çıkarıp çekinceye kadar istediğiniz kadrajın kaçıp gittiği ama illa çekmek istediğiniz için yarım yamalak çektiğiniz fotoğraflara benzetiyorum yazılarımı. Öyle yarım, öyle eksik…

Bu sabah uyandığımda baktım saat henüz 06:30. Her zamankinin aksine tekrar gözlerimi kapatıp beynimde uçuşan cümlelerin ritmine bıraktım kendimi. Ninni gibi bana usul usul söylenmelerini dinledim. Uyku kendi kuytu köşesine çekti beni. Duygularımı, düşüncelerimi verdim uykunun kucağına ve yeniden uyudum. Kalktığımda istikamet gene bilgisayar başı oldu. Yazmanın büyüsünden uzak duramadım.

Yazmak insanın kendi kendisiyle sohbeti aslında. Belki biraz da oyun. Oraya buraya kaçışan düşünceleri, ürkeklikten duvarın arkasına saklanıp çıkmayan duyguları, özetle yaramazlık yapan düşünsel ve duygusal dünyayı rapt-ı zapt altına almak, disipline etmek ve etrafa fazla zarar vermeden oyalamanın bir yolu. Bu oyun hoşuma gidiyor. Son zamanlarda çevremdeki insanlardan ziyade, bu oyuna kaptırmış, kendimle konuşuyorum daha çok. İçime tam ne zaman yerleştiğini bilemediğim eksiklik duygusunu tamamlamaya çalışıyorum belki de. Okuyarak, yazarak sürekli arıyorum. Eksiğin adını koyabilirsem tamamlayabilirim de belki. Sonra Nalan Barbarosoğlu’nun Okur Postası adlı kitabı vasıtasıyla tanıştığım Bülent Somay’ın “ Bir Şeyler Eksik “ kitabından yaptığı alıntıyı ( “ Eksik doldurulamaz, kapatılamaz, kamufle bile edilemez. Marifet eksikle birlikte yaşamasını öğrenmekte.) hatırlıyorum.  Beceriksizim işte, o zaman niye yaşıyorum? Bu soru beni korkutuyor… Bu sorudan kaçmak için daha da sıkı sarılıyorum yazmaya.

Geçen gün çok güzel öyküler yazan bir arkadaşımla sohbet ettik. Yarattığı naif tiplemelerin satırlar arasına saklı duygu ve düşünce dünyasında gezdiriyor bizi. Bana “ ben de senin gibi daha çok duygu koyabilsem öykülerime “ dedi. Ben ise onun gözlem ve yaratma kabiliyetine hayran “ ben de keşke senin gibi değişik karakterlerle kurgu yazabilsem “ dedim. Yazım biçimlerimiz farklı olmasına rağmen bir araya getirebilsek sanki tamamlanabilecekmiş, tam olacakmış gibi hissettim. Sanırım o iç dünyasından, bense dış dünyadan kaçtığım için ikimizin de yazıları yarım.

Gene oradan buradan düşünceler uçuşmaya başladı beynimde. Farklı konularda, farklı yoğunlukta geziniyorlar içimde. Birisinin peşine takılıp gitmeye çalışırken diğeri çekiştiriyor. Bu sağa sola çekiştirilmekten, her birinin dediğini anlamaya çalışmaktan sersemliyorum. Uyku, kara bir şövalye gibi yetişiyor imdadıma. Onun güçlü, sıcak kollarına kendimi atıp savaş meydanından uzaklaşmak iyi olacak. Yazmak yüzleşmekse uyku da kaçış...

NALAN BARBAROSOĞLU'NA AÇIK MEKTUP

Sevgili Nalan Hanım,

Kitabınız “Okur Postası”nda yarattığınız tüm okurlar ürkek başlıyorlar mektuplarına. Ben de biraz aynı ruh hali içindeyim. Ne bileyim, sizi rahatsız etmek, vaktinizi almaktan yana bir endişem var. Öte yandan bu kadar “insanca” mektuplar yazabilen bir kişinin, hiç tanımadığı birisinden mektup almaktan sevineceğini düşünüyorum. Bu ürkeklik, tanımadığımız bir insanla iletişim kurmanın ürkekliğinden ziyade nedense sanatçılara, müdürlere, patronlara, başkanlara, zenginlere yakıştırdığımız ulaşılmazlık payesinden. Belki de olmak isteyip de olamadığımız için bu payeyi yapıştırmak işimize geliyor. Halbuki yazarlar da bizler gibi insan değil mi? Satırlarının arasından buram buram kokan özlemleri, yalnızlıkları, yoksunlukları, açlıkları, korkuları yazarla biz okurları aynı düzleme taşımıyor mu? Kurgu dahi olsa satırların arasından onların ruhuna dokunabiliyormuşum gibi hissediyorum ben. Onlar nasıl bazı cümleleriyle benim ruhuma dokunuyorlarsa, aynen öyle. Bu, aynı ya da benzer duyguyu yaşamanın getirdiği bir eşitlenme oluyor yazarla aramda. Sadece benim ifade etmekte zorlandığım bir duyguyu böyle güzel dile getirebildikleri için bir hayranlık besliyorum. Edebiyatın böyle bir güzelliği var.

Ayrıca her yazarın yarattığı eserin okurlar üzerinde nasıl bir duygu yarattığını bilmek isteyeceğini hayal ediyorum. Okurların duygu dünyasında nerelere dokunduğunu, dünyasında nasıl bir değişiklik yarattığını, yazarken anlatmak istediğinin nasıl algılandığını merak eder gibi geliyor. Bilmem yanılıyor muyum? Başka insanlara dokunmak, onlara ulaşmak, kendi ruhunu yırtan duyguları paylaşmak isteği değil midir bir yazara kitap yaptıran? Yoksa kendi kendine yazar, çekmecesinde saklardı. Değil mi? Lütfen ukalalık olarak algılamayın. Dediğim gibi bilmiyorum sadece hayal ediyorum. Size bu satırları yazmamdaki cüreti bağışlayın. Yarattığınız mektup öykülerinizdeki içtenlik, insanın derisine işleyen cümleleriniz beni buna iten.

Utanarak söylemeliyim ki, bu kitabınızdan önce sizi tanımıyordum. Sevgili bir dostumun kitabınızı hediye etmesiyle sizinle tanıştım. Hemen yazmış olduğunuz diğer kitapları da almak istedim ama maalesef hepsi tükenmiş. Sahaflara yolum düşecek anlaşılan. Kitabınızda mektup yazılmış birçok yazarı da tanımadığımı itiraf etmeliyim. Kendimi iyi bir okur zannetmeme rağmen aslında yanıldığımı, edebiyat okuru yerine piyasa okuru olduğumu fark ettim. Bu anlamda kitabınız beni yeni bir yolculuğa çıkardı. Yaptığınız alıntılardan yola çıkarak kendime yeni bir okuma listesi çıkardım. Bunun için size ayrıca teşekkür ederim.

Kitabınız hediye edileli bir süre geçmiş olmasına rağmen, her elime alışımda nedense geri bırakıp daha kolay akacak, beni fazla yormayacak romanlara yöneldim. Hayatın keskin bir virajında yer aldığım şu dönemde kendi ruhumun karmaşasına başka yorgunluklar, yalnızlıklar, yoksunluklar ekleyemedim sanırım. Kendi dünyamda netleşmemiş, yerini bulmamış duygu ve düşüncelerimin yoğunluğundan, sizin cümleleriniz bende karşılığını bulamadı bir süre. Daha adını kendim koyamamışken, sizin pamuk yumuşaklığında sunduğunuz, ucu sivri bıçaklarla yüreğimin üstüne duygularımı kazımanızı göğüsleyemedim.

Artık dibe, en dibe, ışıksız karanlığın en içine gömüldüğüm bir sırada gene elime aldığımda, karıştırırken kitabınızı Leyla Erbil’e yazılmış mektupta “ Kabuğunda kendi içine büzülmüş bir hayatı sürüklüyorum nefes alma düzeyinde. “ cümlesiyle göz göze geldim. Dondum kaldım. O an ki beni bu kadar net, bu kadar güzel anlatabilir miydi başka bir cümle? Kitabınızla aşkım işte bu cümleyle başladı. Karanlığımı daha da siyaha boyayan duygularımla yüzleşmeye hazır olduğumun bilincinde kitabınıza başladım.

Siz ve ben el ele ilerledik sayfalar boyunca. Yarattığınız her okurun öyküsünde, geçmişimde veya bu günümde yaşadığım, yaralandığım, yüzleştiğim ya da yüzleşemediğim duygu yoğunluğunun arasından süzüldüm. Her mektup rüzgârda dalgalanan bir tül perde gibi öptü geçti yaralarımın üstünden. Hiç ses bulmamış duygularım coşkuyla yer buldular benliğimde. İçlerinde kalmış irini boşaltmak istercesine, acıyarak, acıtarak bir türlü kabuk bağlayamamış yaralarımı tekrar tekrar kanattım kelimelerinizle. Geçmişle geleceğin arasındaki hayatımda gezindim cümlelerinizden oluşan süpürgeyle. O kadar ben ki, o kadar biz!.. Yediğimiz, içtiğimiz, giydiğimiz, yaşantımız farklı olsa da ne kadar aynıyız aslında yoksunluklarımızda. Bunları yok etmek, yok saymak için nasıl da bir kandırmacanın içindeyiz! Hepimiz başka bir giysinin içinde avutmaya çalışırken kendini, yalnızlığımızda birleştiğimizi görmüyoruz, göremiyoruz.

J. D. Salinger “ Kitabı bitirdiğinizde yazarın iyi bir arkadaşınız olduğunu hissedip, onu istediğiniz zaman arayabileceğiniz hissine kapılabildiğiniz bir kitap iyi bir kitaptır. Ancak bu çok sık olmaz “ demiş. Salinger’ın dediği gibi kitabı bitirdiğimde size yazmak, duygularımı paylaşmak isteği doğdu içimde. Mektuba başlarken içime yerleşen ürkeklik duygusu da yazdıkça geçti. Varlığınız, kitaplarınız, duygularıma ses verdiğiniz için size ancak kuru bir teşekkür edebiliyorum. Eskilerin deyimiyle mürekkebiniz kurumasın Nalan Hanım. Başka kitaplarda, başka duygu ve düşüncelerde kesişmek üzere…

Sevgi ve Saygılarımla,

Yasemin Pforr

BAHÇEMİN MİSAFİRLERİ

 

MUDANYA - TİRİLYE - GÖLYAZI

Hayatın kötü sürprizlerini ardı ardına bana sunduğu bir yıl yaşıyorum bu sene. Sene başından beri, 2010 yılından bu yana yavaş yavaş girdiğim dönemecin içinde öyle virajlar yaşıyorum ki savrulmadan yolda kalmak neredeyse imkânsız. Bu, yanları uçurum, keskin virajlarla dolu yolda durmadan ilerleyebilmek, kesilen nefesime tekrardan kavuşabilmek için ara ara yavaşlayarak bu virajların etrafına serpilmiş güzellikleri görmeye, onları hayatıma dâhil etmeye çalışıyorum. Başka türlü uçurumdan aşağı düşmemem mümkün olmayacak. Düşersem de sağ çıkabilir miyim, orası meçhul.

Bu güzelliklerden birini daha eklemek nasip oldu sepetime. Annesinin ani gelişen hastalığı yüzünden benimle aynı kaderi paylaşan arkadaşım ve benzer bir korku, endişe, yalnızlık, çaresizlik psikolojisinin içinde yaşamın temsilcisi olarak kendilerine yer bulmaya çalışan kızlarımızla iki günlük bir kaçamak yaptık. Her ikimizde yaşadığımız travmanın çocuklarımıza yansımasından duyduğumuz suçluluk duygusuyla tüm yaz boyunca sunamamış olduğumuz tatili en azından iki günlüğüne sunmak, ayaklarını suya sokamamış kızlarımıza içinde bulunduğumuz ağır ortamdan uzak, en azından denizi koklatmak ve en önemlisi şefkatimizden yoksun geçirdikleri son zamanları telafi etmek, hala ve hala bizlerin yaşamda en önemli varlıklarımız olduğunu tekrar hatırlatmak üzere düştük yola.

Yenikapı’yı nedense Kabataş olarak algılamış olmamdan dolayı daha güne uyanmamış şehrin kıyı sahilinden ulaştık Yenikapı’ya. Sabah serinliğinde trafiksiz, bomboş yollarda ilerlerken, günlük karmaşa, telaş içinde güzelliğini fark edemediğimiz İstanbul’u içimize çekerek başladık yolculuğa. Yeni doğmuş güneşin sarı ışıkları altında mistik bir havaya bürünmüş kartpostallık İstanbul manzaralarının yanından geçtik ve ben bir daha hayran oldum bu şehre. Hayıflandım içten içe bu güzelliğin, bu kendine has karakterin yavaş yavaş yok edilişine. Sahip çıkmayışımıza, çıkamayaşımıza…

Mudanya’ya varıp internet üzerinden öylesine seçtiğimiz konaktan bozma butik otele vardığımızda, en azından bu seferlik, tanrının kötü sürprizler bohçasının içinde yer almadığımızı gördük. Belki de çocuklarımıza acıdı, kim bilir? Önünde boylu boyunca deniz uzanan, yüksek tavanlı, tertemiz, şık banyolu pırıl pırıl bir oteldi Golden Konak Otel. Ertesi sabah sundukları börek, patates kızartması, nefis omleti dahil mükellef kahvaltıyı da görünce  uygun fiyatlı bu oteli seçtiğimize bir kere daha memnun olduk.

Vaktimiz dar, düştük hemen yola. Esas hedefimiz Gölyazı. Arkadaşımın kızının "Güneşi Beklerken" dizisinde görüp beğendiği bir yer burası. Biz dizi mizi seyretmediğimizden haberimiz yok ama bize yer önemli değil zaten. Sadece yolculuk yapmak istiyoruz biz. Özellikle ben, arabayla yaptığımız bu yolculukta yolda ilerlerken bazı şeyleri geride bırakabilmek umudundayım. Hiç bilmediğim yerler içinde kaybolmak, derimin altında, akan kanımla birlikte ruhumun, bedenimin her yerinde hissettiğim derin sızıyı uyuşturabilmek, belki, belki bir umut, iki günlüğüne acısız yaşamayı hayal ediyorum. Öyle olmuyor… Arkadaşımın kendi kederi içinde yakalamayı başardığı, neşeli sesi ve coşkusu karşısında boğazımda boğum boğum kalıyor gözyaşlarım. Nalan Barbarosoğlu’nun Okur Postası’nda yazdığı mektupların birinde dediği gibi “Anneye bakan çocuğun gözleri sızlıyor, yutkunuyor; boğazında az önce rüyasına giren bilyelerin en kocamanı. Gözlerindeki sızıyı, boğazındaki yumruyu kovmak istercesine başını silkeliyor. Faydasız. “ Ben başımı değil yüreğimi silkeliyorum ama fayda etmiyor. Bilye olsa yutacağım ama değil. Öyle büyük ki yutulmuyor. Ağzımın, beynimin, yüreğimin içinde büyüdükçe büyüyor. Belki kusmak lazım…

Dedim ya vakit dar. Mudanya’dan Tirilye’ye gidiyoruz önce. Yol üzerinde adsız bir tepede kahvemizi içiyoruz. Karşı yakada uçsuz bucaksız bir denize yaslanmış puslu bir sisin ardından görünüyor karşı dağlar. Önümüz uçurum. O uçuruma çer çöp atılmış. Bir yerlerde gördüğüm Aşk Tepesi mi Sevda Tepesi mi adını unuttuğum yere benziyor. Çeri çöpü bile aynı. Hatta resmim bile var orada. Muhtemelen sonsuz aşkı yakalamak umuduyla çektirmişim. Ne komik!

Tirilye’ye girdiğimizde bizi karşılayan bir çok otelden, yan yana dizilmiş zeytin ve zeytinyağı dükkanlarından buranın turistler tarafından keşfedilmiş olduğunu fark ediyoruz. Gene de çok bozulmamış Tirilye. Daracık sokaklarında birbirine yaslanmış eski evlerin pencerelerinde hala beyaz dantel perdeler asılı. Dev çınar ağaçlarının gölgesine kurulmuş kahvede serinliyor insanlar. En çok da neredeyse dört beş evde bir asılı Atatürk bayrakları dikkatimizi çekiyor. Nilüfer Belediyesi’nin hazırladığı bayraklar bunlar. Her yerde aynı bayrak. “Devrimlerinin İzindeyiz “ yazıyor üzerinde.Gözlerimiz yaşarıyor hüzünle.


Her turist gibi zeytin ve zeytinyağı alıyoruz biz de eski aile yadigârı eşyalarla otantik bir şekilde döşenmiş bir dükkândan. Fotoğraflar asılı orada burada. Başı açık güzel bir kadının siyah beyaz resmi var mesela. Satıcının kırık Türkçesi dikkatimizi çekiyor. “Avrupa’dan damat geldim yirmi beş sene evvel” diyor adam. Avrupa’nın neresinden diye sorsak da bir yerinden işte diyerek geçiştiriyor soruyu. Belli ki o da hatırlamak istemiyor bazı şeyleri.

Gölyazı’na doğru vuruyoruz arabayı. Kimine göre şuracıkta, kimine göre otuz kırk kilometre var oraya. Herkes farklı tarif veriyor. Bayılıyorum bu insanımızın bilmese de bilir gibi, bilgiç bir tavırla yol tarifi vermesine. Bilmiyorum demeyi ayıp sayıyoruz herhalde. En azından her tarifte ortak olan şey; İzmir otobanına çıkınca Bursa yönüne gidilecek ve oradan Gölyazı beş dakika kısmı. Tirilye’den bize söylenen yönde gidiyoruz. Tirilye’nin hemen çıkışında dizi dizi zeytinyağı işletmeleri var küçük küçük. Üzerlerindeki tabelada fabrika yazıyor yazmasına da fabrika demek için bayağı zorlamak gerek. Gene de ana geçim kaynaklarının zeytin olduğu anlaşılıyor buranın. Zaten yol boyunca her yer zeytinlik.

Denizden uzaklaşıp karanın içine girdikçe inanılmaz güzellikte yemyeşil vadiler karşılıyor bizi. Sanki Toscana’dayız. Arkadaşım yok Champange diyor. Gitmiş görmüş oraları. Ben bilmiyorum. İçimden kızıyorum. El âlem tanıtmasını biliyor ülkesinin güzelliklerini, biz ise değil yurtdışına tanıtmak kendi insanımıza bile tanıtamıyoruz doğal güzelliklerimizi. Sonra da nefesimizi kesen güzel bir manzara karşısında “ sanki Toscana “ diyoruz. Elin adamı Toscana’dayken sanki Tirilye diyor mu? Neyse.

Artık son dönemlerine gelmiş, sapsarı ay çiçeği tarlalarının yanından geçiyoruz. İnsanoğluna doğanın armağanlarından biri diye düşünürüm bu ortası kara, kenarları sarı yapraklarla taçlanmış bitkileri. Kocaman tarlalarda aynı yöne dönmüş yüzleri ile bir dinginlik verir bana bu yeknesaklık. Aklıma seneler evvel başka bir arkadaşımla İtalya’nın güneyinde ay çiçeği tarlalarının ortasında çektirdiğimiz resimler geliyor. Sahi nerede o resimler? Senelerin silikleştirmesine rağmen, insanın karşısına nasıl da aniden capcanlı çıkıveriyor anılar. Beyne kazılmış anıları hiçbir şey silemiyor. Keşke silinebilse… Keşke bu gün dijital fotoğraf makinelerindeki gibi beğenmediğimizi geri dönülmez şekilde bir tuşla çöpe atabilsek.

Otobana bir türlü varamadığımızdan, doğru yolda olduğumuzdan emin olmak için yolun kenarına tezgâh açmış iki kadına soruyoruz Gölyazı’nı. Kadınlardan bir tanesi “ ben oralıyım, devam, doğru yoldasınız “ diyor. Yemenisi ve güllü dallı şalvarı içinde, yanmış yüzü ve su gibi derin mavi gözleri ile muhteşem güzel bir kadın bu. Sanki huzur bu kadının gülen gözleri ve dudaklarının gülümseyen kıvrımında saklı. Arkadaşım da etkileniyor kadının güzelliğinden. Belki ikimizde aynı şeyi görüyoruz, belki görmüyoruz ama ikimizde aynı şeyi arıyoruz; iç huzur…

En nihayet varıyoruz dizi sayesinde adını duyurabilmiş Gölyazı’na. Anakaraya geliş-gidiş çift şeritli kısa bir yolla bağlanan yarımada bir kısmı var. Yürüyerek çevresi dolaşılabilecek büyüklükte, yarımadaya geçer geçmez kocaman bir çınarla gölgelenmiş köy meydanının olduğu bir yer. Yarımadanın tümü küçük küçük evlerle kaplı. Bir SİT alanı. Henüz el değmemiş olduğu görülüyor. Göze çarpar bir tane restoran var. Sizi gölde gezdiren sandal turu yaklaşık on beş dakika tutuyor. Bu konuda bilgili olmadığımız için türlerini bilemediğimiz değişik kuşlar uçuyor gölün üzerinde. Uzaktan bakınca göle vuran güneşinde etkisiyle tablolara konu olabilecek güzellikte görüntüler sergiliyor göl ancak yakınına geldiğinizde gölün pisliği insanın içini burkuyor. Neden temiz değiliz? Hani temizlik imandan gelirdi?  Müslüman olan bir ülkede İslam’ın temel öğretilerinden biri olan temizlik niye sadece evlerle sınırlı kalır da insanın yaşadığı çevreye, sokağa yansımaz? Müslüman ülkelerin neredeyse tümünde olan bu pisliği neye bağlayabiliriz? Kuran-ı Kerim’in bazı öğretilerine bu kadar sıkı sıkı yapışırken aslında dine bağlı olmadan temel bir gereklilik olan temizliği neden es geçeriz? Bir anlasam… Bu arada Müslüman bir ülke olan Umman’ın hakkını yemeyeyim. Bu güne kadar gördüğüm, sokaklarında tek çöp olmayan nadir temiz ülkelerden birisiydi. Hazır aklıma gelmişken Umman’ı da ayrı bir yazı konusu olarak yazayım.

Anakaraya dönüyoruz kısa bir turdan sonra. Anayoldan beri Gölyazı tabelalarının altında yer alan Ağlayan Çınar’ı görmek istiyoruz. Zaten internetten de Gölyazı diye araştırdığınızda muhakkak görülmesi gerek diye çıkıyor burası. Ağlayan Çınar yan yatmış ulu bir çınar. Görkemli ve etkileyici bir havası var. Gölgesinin altına atılmış tahta masa ve sandalyelerde bir çay ya da kahve içmeden gitmemek gerek. Beni etkileyen ağacın altına monte edilmiş mermer levhada yazan şu satırlar oldu:

TARİHİN VERDİĞİ YORGUNLUKLA, YAN YATMIŞ ULU BİR ÇINAR.
LAKİN YAŞAMAKTAN UMUDUNU KESMEMİŞ, UZANMIŞ ÖYLESİNE
BAĞRI YANIK, YAPRAKLARI HÜZÜN, İÇİ KAN AĞLARCASINA
SAVAŞLARA, ACILARA, KARA SEVDALARA, TERCÜMAN OLURCASINA
ARDINDA, SEVGİ BAHÇESİ AÇAMAYAN GONCA BİR GÜL
ÖNÜNDE, OLUK OLUK GÖZ YAŞLARININ ESERİ, KOCA BİR GÖL…

Mehmet Okutan

Kimdir Mehmet Okutan diye araştırdığımda aslen Sivaslı bir biyolog olduğunu öğrendim. Bu ulu çınardan öylesine etkilenmiş ki bilinsin, tanınsın diye karayollarına Ağlayan Çınar tabelası koydurmak için iki yıl mücadele vermiş. Bu levhayı çınarın altına koydurmuş bir de çeşme yaptırmış ama maalesef çeşme kuru.

Saat ilerlemiş, karnımız acıkmış. Göl balıkları olan yayın, sazan ve turnadan oluşan ortaya karışık bir balık tabağı ve kıpkırmızı domateslerle bezenmiş, üzerine mis gibi soğuk sızma zeytinyağı dökülmüş salata ile küçük bir ziyafet çektik kendimize.  Güneşi Beklerken dizisinin ana karakteri Zeynep’in geceleri tırmanıp sevgilisinin hayalini kurduğu ağaca da tırmanıp anısına fotoğraf da çekmeyi ihmal etmedik. Nilüfer Belediyesi tarafından restore edilerek geçenlerde Kültür Evi olarak hizmete sunulan Aziz Panteleiman Kilisesi’ni ziyaret ettik. Eskiden nasıldı bilemiyorum ama içinde ne bir fresk ne de vitray kalmıştı. Temiz, pak, beyaza boyanmış duvarları ve dizi dizi dizilmiş sandalyeleri ile önümüzdeki günlerde, aylarda yapılacak etkinliklere ev sahipliği yapmak üzere bekliyordu. Beni en şaşırtan ve mutlu eden şeylerden biri ise kilisenin yanında gördüğüm Gölyazı Yazıevi tabelasıydı. Kapalı olduğu için bilgi alamadığım bu bina, internetten öğrendiğime göre Nilüfer Belediyesi’nin yazarlara ilham olmak üzere açtığı bir yermiş. Alberto Manguel, A.H. Tanpınar’ın “Beş Şehir” eserinden yola çıkarak bu beş şehri yeniden yazacakmış burada. Ne güzel. Memleketimde güzel şeylerde oluyor arada. 

Geceye düşmeden evvel güneşin son pırıltılı armağanlarını göle sunduğu saatlerde ayrıldık Gölyazı’ndan. Sabahın erken saatlerinde yola düşmüş olmanın verdiği yorgunlukla kızlar arabanın arkasında uyuyakaldılar. Arabayı kullanan arkadaşım ve ben kendi iç dünyamızla sohbet ettik sessizce. Yorgun ama keyifli yataklara attığımızda kendimizi, tanrının bu gün bize bohçasından sadece güzellikler sunmasına şükrettik. Son zamanlarda kendime düstur edindiğim çok sevgili bir dostumun dediği “hayat kısa, anlara sarılmalı insan” sözüne uyarak o güne sarılıp uzun zamandır dalamadığım deliksiz bir uykuya daldım. Yeni sabahlara, yeni bilinmezlere uyanmak üzere…

ALMANYA GEZİ NOTLARI

Babamın teşhisi yeni konan hastalığı nedeniyle bütün planları, arzuları, niyetleri kısaca hayatı askıya aldık bir süreliğine. Onun hastalığı ekseninde dönen endişe, telaş, korku, sevgi, vicdan, şefkat, şaşkınlık, tevekkül gondolları ile bezeli bir dönme dolaba binmiş gibi hissediyorum kendimi. Her çevirişte başka bir gondol duruyor önümde. Bazen öyle bazen böyle…

Kötüleşti diye hastaneye yatırılan babamın yanında olmak, ona moral verebilmek amacıyla apar topar gittik kızımla Almanya’ya. Senelerdir her sene gittiğim Almanya’ya belki de ilk defa farklı gözle baktım bu sefer. Daha bir inceleyerek, gözlemleyerek… Ölümün kıyısında gezinen babam dolayısı ile hayatı yine ve yeniden sorgulama dönemine girdiğimden olsa gerek, önüme gelen her durumu iyice anlama çabasındaydım. On günlük seyahat bana hayatı her açısından inceleme fırsatı sundu bana.

Dördüncü evre kanser teşhisi konan babamın ve eşinin hastalığa bakış açılarında başladı şaşkınlığım. Biz Türklerdeki gibi bir ah vah durumu olmadığı gibi, inanılmaz bir serinkanlılıkla, hayattan asla vazgeçmeden yaklaşıyorlar hastalığa. Ömrünün çok uzun olmadığının bilincinde birkaç sene daha kaliteli bir yaşam sürme derdindeler ikisi de. Eşinde de yandım, bittim, kül oldum söylemleri hiç yok. Hatta babam hastanedeyken bir tanıdıklarının doğum günü davetine katılabilecek kadar hala hayatın içindeler. Bizde olsa kocasını hastanede yalnız bıraktığı için eleştiri bombardımanına tutulurdu kadıncağız. İlk başta ben de şaşırdığımı itiraf etmeliyim ama “bu uzun ve zorlu süreci atlatabilmek için benim de enerjiye ihtiyacım var” dediğinde hak verdim kendisine. Babam da bozulmadı zaten, bilakis gitmesi için teşvik bile etti. Öyle akın akın hastaneye hücum eden bir dost ahbap güruhu da yok. Enfeksiyon kapma riski yüksek dendiği için herkes telefonla arayıp hal hatır soruyor. Zaten hastaneye gittiğinizde kalabalık odalarda yatanların Türk hastalar olduğunu hem kalabalıktan hem de gelen lahmacunvari kokulardan anlıyorsunuz hemen. Doktorlar da şikayetçi bu durumdan ancak yasak koymayı doğru bulmadıklarından, durumu anlatıp insanların kendi aklıselimlerine bırakmayı tercih ediyor Almanlar. Bilseler bizde aklıselim durumu işin içine hastalık girdi mi yok olur gider, belki başka türlü yaklaşacaklar ama anlayamıyorlar.

Bize güzel bir sürpriz yapıp Almanya’ya gittiğimizin ertesi günü hastaneden salıverileceğini öğrenince ben, hemen Türk kafası, babam gelmeden evi temizleyelim diyerek işe koyuldum. Tamam dedi üvey anne. Baktım üstten üstten toz alıyor, olmaz öyle deyip dolapların tepesine çıkıp en dip yerlere kadar toz alıp, silip, süpürüp evi babama hazır hale getirdik. Tabii üvey annede kendince haklı. Bizdeki gibi yardım edecek kimse olmayınca o da altmış yaşıyla yapabildiği kadar yapabiliyor. Kapının önüne buradan götürdüğüm galoşları da koyup “ gelen insanlara bunları giydireceksin “ deyince üvey anne şaşkın şaşkın yüzüme baktı iyice. Dışarıdan ayakkabısı ile giren mikrop taşır diye açıklamak zorunda kaldım. Her ne kadar gelenlere galoş giydirmediyse de kendisi de ayakkabılarını kapı önünde çıkarıp  ayakkabılarını hemen dolaba koymaya başladı. Babamı da tembihledik. O da öyle yapıyor şimdi. Eh, misafirliğe gidildiğinde ayakkabı çıkarma alışkanlıkları olmadığından düşünemiyorlar tabii.

Recep Tayyip Erdoğan’ın yurtdışında yaşayanlara oy verme imkanı sağlayacak değişikliği neden getirdiği hemen anlaşılıyor. İnanılmaz bir Türk nüfusu var Almanya’da. 60’lı yıllarda çalışmaya gidenlerin orada doğmuş çocukları ve onların da çocukları derken iyice büyümüş nüfus. Babamların yakınındaki bir Türk kafesine bir şey içmek için oturduğumuzda Türk garson kızla Türkçe konuşmaya çalıştım ama ne mümkün. Öyle bozuk Türkçesi. Almanya’da doğmuş, evde anne ve babasının bile Almanca konuştuklarını söylüyor. Sadece onlarla yaşayan babaanne ile Türkçe konuşuluyormuş. Almanya’da hala Türk olarak başka bir statüdeler, Türkiye’de ise Almancı olarak gene başka bir statüde. Ne oraya ne buraya aitler. Ortada kalmış, sahipsiz, kendi içlerinde bir birlik kurmaya çalışıyorlar. Türklerin sahip olduğu kocaman markete girdiğinizde de bunu hissediyorsunuz. Herkes Türkçe Almanca karışık konuşuyor. Erdoğan’ın onları kucaklayıcı tavrı onlara Türk kimliklerini yeniden hatırlatıyor. Ait hissediyorlar bir yere. Çoğu sıkı AKP’li…

Her sene gittiğim Almanya’da baş örtülü, pardesülü gezen kesimde inanılmaz bir artış gözlemledim. Eskiden olabildiğince Alman toplumuna uyum sağlamaya çalışan Türkler artık kendi özerkliklerini ilan etmişler, uyum sağlama çabaları hiç yok. Tamamen kendi içlerinde yaşıyorlar. Sadece orada doğmuş, büyümüş çocuklar ailelerinden baskı görmüyorlarsa Almanlaşıp artık o toplumun içinde yer edinmeye çalışıyorlar. Televizyonda birçok Türk sunucu, oyuncu, komedyen görülebiliyor. Bunlar Almanlar tarafından kabul edilip, sevilen kişilikler. Ancak Almanlar kendi içlerine kapanıp, kendi dünyalarından apayrı bir şekilde yaşayan Türkleri aralarında istemiyorlar artık. Zaten işsizliğin yüksek olduğu, ekonomik sıkıntı içindeki Almanya kendi halkına yeterince iş olmadığından şikayetçi. Bu başörtülü, pardesülü, yerine göre çarşafla gezen Türkleri estetik bile değil diyerek aşağılıyorlar.

R. T. Erdoğan’ın özellikle Gezi olayları sonrası sertleşen söylemleri,  insan özgürlüğünü kısıtlayıcı kararlarından sonra bir de dünya üzerindeki diğer İslam ülkelerindeki durmak bilmez kan dökülen olaylardan sonra İslam dininin “ saçma, kan dökücü, insanı değerleri sahip olmayan, kötü “ bir din olduğu konusunda neredeyse hem fikirler. Kendilerince böyle Avrupa Birliği’ne giremezsiniz diye tehdit ediyorlar. Erdoğan’ın ondan çoktan vaz geçtiğinin farkında değiller. Tüm dinlerin temel değerlerinin aynı olduğunu düşünürüm hep. Ancak bu yaklaşım farklılığından sanki bambaşka şeyler söyleniyormuş gibi algılanıyor maalesef. Artık anlayış, hoşgörü falan hak getire İslam’a karşı nefret tohumları ekiliyor ister istemez.

Kendi kişisel ve sosyal haklarından çok emin, gündelik yaşamlarını sürdürüyorlar Almanlar. Tatile nereye gidelim, evdeki televizyonu daha yenisiyle nasıl değiştiririm, yaşı gelmiş çocuğuma nasıl araba alırım, birçok, bana göre olmasa da olur, bıttırı bızık ev aletini nasıl alırım gibi tüketim odaklı bir hayatları var. Türklerin yaşam mücadelesini, hayata tutunma çabalarını pek anlamıyorlar.

Babam çok yoğun iş hayatımı bırakmamdan memnun ama nasıl geçindiğimi, geçineceğimi bir türlü aklı almıyor. İkinci kitabını da çıkarmadın diyor sanki kitaptan para kazanılırmış gibi. Kitaptan para kazanılmaz ki dediğimde iyice dehşete düştü adamcağız. Hayatımı çok küçülttüm, daha mutluyum diye anlattım. Anlamadıysa bile evet görülüyor dedi. İkinci Dünya Savaşı’nın yoksunluk günlerinden gelen babam için maddi kazanımlar , manevi kazanımların önünde oldu çoğu zaman. Ölümle dans ettiği şu günlerde biraz daha fazla anlamış görünüyor maneviyat ihtiyacını. Senelerdir kiliseye adım bile atmayan babam, eşinden öğrendiğime göre son bir senedir kiliseye gider olmuş. Hatta hastanedeyken kendi gidemediği için eşini yollamış Pazar ayinine. Şaşırmadım desem yalan olur ama yaşlandıkça, yaş aldıkça maneviyatın daha bir önem kazandığına güzel bir örnek.

Şimdi o iyi, bu kötü diye bir yorum yapmayacağım. Sadece kültür farkı diyebiliyorum. Neredeyse her konuda farklı iki toplum Türkler ve Almanlar. Televizyon programlarından, kitapçılarda satılan kitaplardan, vizyondaki filmlerden vs iyice görülüyor bu fark. Biz özgürce yaşamanın savaşını verirken hala, onlar ise ellerindeki özgürlükle ne yapacaklarını düşünüyorlar.  

Temelde insani değerlerin aynı olduğu farklı din ve milliyete sahip insanların, tüm bu kültürel farklarına rağmen, güç, hırs odaklı mecraların içlerine nefret tohumu ekmelerine izin vermeden el birliği ile birbirlerine saygı duyarak, temel değerler etrafında buluştuğu, farklılıkları tehdit yerine zenginlik olarak gördüğü bir dünya için çabalamalarının doğru olduğunu düşünüyor ve bunun gittikçe uzaklaşan bir hayal olarak kalmasından ürküyorum. 

BİZİM PENCEREMİZDEN

Annem “Bizim Evin Halleri “ diye bir seri yazıyor. O yazar da ben yazamaz mıyım? Ondan âlâ yazarım hem de. O insan bakış açısından yazıyor, ben de hayvan bakış açısıyla yazacağım. Cookie Hanım’a da izin veririm belki bazı bazı yazsın diye. Canım çekerse tabii.

Bizim evde tek erkek olmanın sıkıntısını yaşıyorum arkadaşlar. Annem, ablam, ilk göz ağrım Cookie Hanım ve ben yaşıyoruz aynı evde. Durumu düşünün artık! Üç tane hatun başımda, hepsi de vıdı vıdı bazen çekilmiyorlar. Ne yaparsın çare yok, çekiyoruz işte.

Uzun boyum, gri, siyah ve beyaz tüylerimle yakışıklı bir erkek sayılırım. Ablam niye adımı Limon koydu, bu gün hala anlamış değilim. Gözlerimdenmiş! Ne varsa gözlerimde? Her kedi gözü gibi işte… Şöyle Duman, Paşa, Aslan gibi daha erkeksi bir isim koysaymış ya! Yakışırdı valla. O zaman bebeğiz ya, duruma müdahale edememişiz tabii. Alıştım artık, yapacak bir şey yok.  Adlarımızı kendimiz koymalıyız bence ama insanoğlu da yapamıyor bunu. Ebeveynler yüzde yüz bu hakka sahipler, ister insan olsun ister hayvan.

Güzeli oldum olası severim. Annemin güzel arkadaşları geliyor eve. Birçoğu da parfüm sürünmüş mis gibi kokuyorlar. Önce köşeye çekilip şöyle bir inceliyorum onları. Ne o öyle? Her önüme gelene yüz veremem. Cookie ise benim tam tersime her gelene bir yavşıyor, bir de çene sorma gitsin. İlla sevdirecek kendisini. Sinirleniyorum aslında. Seçici olmalı hayvan. İlk tanıştığımda pek bir aşık olmuştum ona ama baktım her önüne gelene yüz veriyor, soğudum biraz.

En büyük zevkim kedi sevmeyenlerle uğraşmak. Kapıdan girer girmez bizi görünce, “ atlamazlar, ısırmazlar değil mi? “ diye sormuyorlar mı gıcık oluyorum. Kardeşim niye atlayayım ben sana? Sen bana dokunma, ben de sana dokunmam. Hafifçe ona doğru seğirtiriyorum bakalım ne yapacak diye. Kimi çığlık çığlığa, kimi hemen ayaklarını yukarı topluyor falan. Komikler yani. İstesem koltuğun üzerine atlayamaz mıyım? Öyle bir atlarım ki ama yapmıyorum. İstediğim etkiyi yaratmış olmanın keyfiyle dönüveriyorum. Annem zavallı, misafire ayıp olmasın diye bir gözü bende dinlemeye çalışıyor arkadaşını. Bazılarından öyle güzel bir koku yayılıyor ki, ayaklarına yatıveriyorum hatunun. Bayılıyorlar buna kadınlar. En kedi sevmeyeni bile etkileniyor benden. Zafer! Elde ettim işte birini daha.

Annem iyidir. Ablam eve getirdiğinde pek istememişti beni ama yumuşak kalplidir. Hem ablama hem de bana kıyamadıydı. İki sene üçümüz yaşadıydık. Sonra pencereden bir dişi kediyle kurlaştığımı görünce onu da eve aldıydı annem. Öyle yumuşaktır yani. Mamamızı, suyumuzu hiç ihmal etmez. Koltuk üstü, yatak üstü oturmamıza ses etmez. Sevgisini esirgemez. En ufak keyifsizliğimizde endişelenir. Tek şikâyeti tüylerimiz. Ona da benim yapabileceğim bir şey yok. Dökülüyorlar işte. Ha bir de benim tırnaklarımı koltuk kenarlarında törpülememe çok kızıyor. Haklı haklı olmasına da koltuk kenarlarında tırnak törpülemenin keyfini de kedi tahtası tutmuyor yani. Hasır sandalyeler olabilir belki…

Yemek masasının sandalyelerini değiştirmeye karar verdiğinde gitti hasır sandalyeler aldı annem. Nasıl sevindim anlatamam. Annem benim ya, düşünceli kadındır bana hediye almış. Sandalyeleri yerleştirir yerleştirmez bir sevinç atladım üzerilerine. Kendimden geçmiş, tırnaklarımı törpülüyorum. Küt! Geldi  kafama terlik. Ne oluyor yahu? Bana değil miydi bu sandalyeler? Annemin gözlerindeki kızgınlık ifadesini görünce hemen pısıp koltuk altına kaçıyorum. Dellendirmeye gelmez kadını. Koltuk altından sandalyeleri kesiyorum. Gel tırmala beni dercesine çağırıyorlar beni. Allahım nasıl karşı koyacağım ben bu dürtüye? Koyamıyorum zaten, annem arkasını döner dönmez hop gene sandalyenin üzerindeyim. Küt, terlik!

Ablam anneme bağırıyor o anda. “Atmasana, acıyor hayvanın kafası. “ Ablam ya, bir tanedir o. Sokakta beni görüp kucağında eve götürdüğünden beri onunla bağımız ayrı. En ağlamaklı halini takınıp “ anne bir haftacık kalsın ne olur. Sonra istemezsen sokağa bırakırız tekrar “ deyişini hatırlıyorum. O zaman ben annemi tanımadığımdan umudum yoktu ama ablam onun yumuşak kalbini bildiğinden yolunu bulmuştu. Pek yeme içme işlerimizle uğraşmaz ama bizimle oynamayı, bizi okşamayı çok sever. En ufak tatsızlığımızı, hastalığımızı ilk sezen odur. Babası evden ayrıldığında sıkıntılarını, yalnızlığını hep benimle paylaşmıştı başlarda. Sessizce konuşurduk odasında. Bazen ağlardı. Kucağına gidip otururdum. Sarılırdı bana. Yakınızdır yani. Abla kardeş gibi, dost gibi, aile gibi…

İşte böyle bir aileyiz. Ailemin insan fertlerini anlattım. Cookie Hanım ise başlı başına ayrı bir yazı konusu. Onu da başka bir yazıda anlatayım. Her evde olan hırgürler olmasına rağmen, annem ve ablamı, kişiliğime saygı gösterdikleri, beni anladıkları ve beni istemediğim hiçbir şeye zorlamadıkları için çok seviyorum. Annemi kaybetmiş, şaşkın şaşkın sokakta gezerken ablamın beni görüp bu eve getirmesini başıma gelen en büyük şans sayıyorum.

GONGLU SAAT

Saatin gongu vuruyor. Esin nefesini tutmuş, gongu dinliyor. Boşandığında evden ayrılırken tek aldığı bu dede yadigâri saatin şimdi zamana vurur gibi tam on iki kere çalan gongu, ona yepyeni bir hayatın başlangıcını vurguluyordu. Her dong heyecanını arttırıyor, saat 14:00’deki randevusuna adım adım yaklaştırıyordu.

Sabah uyandığından beri, her zaman yaptığı işleri yapmış, bugünkü randevusunu düşünmemeye çalışmıştı. Sıradan bir günmüş gibi internetten haberleri okumuş, facebook’ta dolaşmış, küçük bir kahvaltı ederek günü en normal halinde yaşamaya çalışmıştı. Her zaman sabah yaptığı duşu ise randevu saatine yakın bir zamana bırakmıştı. Gong on kere çaldığında, midesinde sabit tutmaya çalıştığı kelebeklere daha fazla engel olamamış, onları serbest bırakmıştı.

Anneannesinin ardından üç sene sonra dedesi vefat ettiğinde, annesi ona ve kız kardeşine evden ne almak istiyorlarsa alabileceklerini söylemişti. Esin yaşanan her ana tanık olmuş, buram buram sevgi kokan bu saatten başka bir şey almamıştı. Çocukluğundan beri, anneannesinin holünde duran bu kocaman saate büyülenerek bakar, her çalışında dong sayısını saymaya bayılırdı. Herkes onun bu heyecanını bilir ve saati hep ona sorarlardı. Babası ona zaman perisi  adını takmıştı. Saat dedesinin evinden geldiğinde, eşi bu koca şeyi nereye koymayı düşündüğünü sormuş, her saat başı dong dong bu sesi çekemeyeceğini söylemişti. Esin gene de kararında ısrarcı olmuş, salonun en uygun köşesine yerleştirmişti. Bir süre sonra da bozulmuştu saat. O tarihte tamir ettirmeye yeltenmemişti. Ancak boşandığında, tamir ettirip yeni, küçücük evinin başköşesine koymuştu.

Gong on bir kere vurduğunda geçmiş on bir yılı düşünüyordu Esin. Kocasıyla tanışması, evlenmesi ve boşanmasını kapsayan on bir yılı. Tanıştıklarında hayallerinin prensini bulduğuna inanmış ve hemen bir yıl sonra evlenmişlerdi. Akabinde doğan çocuklarıyla taçlanmıştı bu mutlulukları. En azından kendi mutluluğu… Oğullarının doğumundan sonra kocası değişmiş, flört döneminde onu el üstünde taşırken doğumdan sonra aşağılamaya, hakaret etmeye başlamıştı. İlk başlarda çocuğa fazla ilgi gösterdiği için, kocasının kendisini itilmiş hissettiğinden böyle davrandığını düşünmüş, bebekle eşi arasında denge kurmaya çalışmıştı. Ancak ne yaparsa yapsın fayda etmemiş, oğlan büyüdükçe aralarındaki mesafe de büyümüştü. Gittikçe iki yabancı gibi yaşadıkları bu hayata oğlu için katlanıyordu Esin. Ailesinde hiç boşanma görmediğinden hayatların böyle yaşandığını sanıyor, yuvarlanıp gidiyordu.

Kocasının koltuğun üzerine attığı ceketini asmak için kaldırırken, adet edindiği gibi cebini boşaltmış, cebinden çıkan davetiye dikkatini çekmişti. Bir fuar davetiyesiydi bu. Ne fuarı diye bakarken davetlinin doldurması gereken kısımda yazan kocasına ait, hiç bilmediği bir e-posta adresiyle karşılaşmıştı. Merakına engel olmamış ve bu adrese girmişti. Kocası her zaman, her yerde kullandığı şifreyi kullanmıştı bunda da. Neredeyse tek bir adresten gelip, aynı adrese giden yüzlerce mail vardı. Hepsi aşkım’la başlayan, seni düşünüyorum’la biten… Daha da acıtan mektuplaşmaların eski yıllara uzanması olmuştu. Hemen boşanmıştı Esin. Üç senedir de oğluyla, hayatına kimseyi sokmadan yaşıyordu.

Gong on iki kere çaldığında duşa girdi Esin. Akan suyun altında dakikalarca durdu. Derisini kızartıncaya kadar keselendi. Suyun önüne katıp götürdüğü kirlerin giderden gidişini izledi. Saçlarını bir daha bir daha yıkadı. Defalarca sabunlandı. Duştan çıktığında tertemizdi. Saçlarını kuruturken kuaföre mi gitsem diye aklından geçirdi ama sonra vazgeçti. Daha önce giye çıkara karar verdiği kıyafeti giydi, hafif bir makyaj yaptı. Hazırdı. Vakit geçirmek için kahve eşliğinde sigarasını içerken ellerinin terlediğini fark etti.  Güm güm atan kalbi beynindeki düşünceleri duymasına izin vermiyordu. Midesinde uçuşan kelebeklerin sayısı iyice artmış olmalıydı ki mide bulantısı hissetmeye başladı. Gelip gidip aynaya bakarken her şey anlamsızlaşmaya başladı. Tam iptal etmek için telefona elini attığında gong bir kere çaldı.

Saat biri vurduğunda, o tek ve tok ses, ona yeniden başlama kararlılığını hatırlattı. Boşandığından beri gelen hiçbir kahve, yemek davetini kabul etmemişti ama geçen hafta yolda karşılaştığı, yıllardır görmediği, çok eski bir iş arkadaşının kahve davetine hayır dememişti. Çok masumane bir davetti belki ama Esin yıllardır ilk defa bir erkekle baş başa bir program yapma iznini kendine vermişti. Sonuçta sadece bir kahveydi zaten. Başlangıç için yeter de artardı bile…

Gongun iki kere çaldığını duymadı. O saatte Ortaköy meydanında, randevusunu beklerken, güneşin keyfini çıkarıyor, yemi kapmış güvercinlerin gökyüzünde özgürce kanat çırpışlarını seyrediyordu.

YOLA DÜŞTÜK BİR KERE

Sıcak bir Haziran günü… Portekiz’in Faro havaalanında arkadaşımla buluştuk. Yorucu evliliklerinden yeni çıkmış iki genç kadın olarak, bir katalogtan bulduğumuz, ücra bir köşedeki tatil kasabasına gitmeye karar vermiştik. Sanırım bizi geçmişimize bağlayan her insandan, her görüntüden uzaklaşmak isteğiyle, ikimizin de hiç görmediği Portekiz’i seçmiştik bir haftalık tatil için. İstanbul’dan Faro’ya direk uçak olmadığı için ben, birkaç gün de babamları görme niyetiyle Frankfurt üzerinden, arkadaşım ise Paris üzerinden gelecekti. Uçak saatlerini de denkleştirebilince buluşma noktamız havaalanı oldu.

Babamın Alman Havayolları’nda çalışmasından dolayı, ekonomik sınıfta yer olmadığı zaman, kılık kıyafet açısından uyum sağlanabildiği sürece ücretsiz birinci sınıf uçma hakkım vardı. Bu nedenle her zaman uçağa binerken, her ihtimale karşı, birinci sınıf uçacakmış gibi, düzgün, şık, klas giyinmeye çalışırdım. O günde gene öyle, lacivert pantolon ceketten oluşan yazlık bir takım, ona uygun yazlık babetler, elimde Gucci çanta, saçım ve makyajım tam, babamlarda da kaldığım için biraz büyükçe Samsonite bir bavulla arkadaşımla buluştum. O da vizesiz transit geçiş yapacağı Paris’te sorun çıkmasın diye özenmişti. Somon rengi keten elbisesi, beyaz sandaletleri, Louis Vuitton çantası ve Samsonite bavuluyla birbirimizle gayet uyumlu bir ikili olarak, otelin, taksi çok pahalı olacağı için bize önerdiği şekilde tren istasyonuna gitmek üzere taksiye bindik.

Taksi bizi Haydarpaşa, Paris, Frankfurt gibi büyük şehirlerde görmeye alıştığım şaşalı, büyük, her tarafından tren istasyonu olduğu belli olan istasyonlardan farklı olarak derme çatma, kararmış sarı rengiyle eski kokan, küçücük bir binanın önünde indirdi. Yanlış bir yerde miydik? Ürkek, çekingen adımlarla binaya girdik. Bilet gişesi olduğunu varsaydığımız, sadece ellerin göründüğü deliğe başımı uzatarak buradan Lagoa’ya tren kalkıp kalkmadığını sordum İngilizce. Karşıdan ne dediğini anlamadığım bir ses ve bir bilet geldi. Biletin üzerinde gideceğimiz yerin adını görünce rahatladım. Delikten elimi sokarak iki işareti yaptım. İkinci bilet de geldi. Ohh!

Bekleme odasına girer girmez burnumuza çarpan buram buram ağır ter kokusuyla irkildik. Kavruk tenli, kimi kasketli, köylü kıyafetleri, kimi allı dallı sentetik kıyafetleri, abartılı makyajları ile sanki başka bir dünyanın insanlarıyla dolu odayı görünce şaşkınlıktan olduğumuz yerde çakılı kalan biz, şık kıyafetlerimiz, markalı çantalarımız, sürüdüğümüz bavullarımızla uzaydan gelmiş gibi duruyorduk. İnsanların hepsi, binanın yorgun rengine uyum sağlarcasına bıkkın, bunalmış oturuyorlardı. Köşede bir amca önündeki un çuvalına başını dayamış uyukluyor, biraz ötedeki teyzenin önündeki sepetin kenarından yumurta ve zerzevat görünüyordu. Sanki herkes yaşlıydı. Hepsinin yüzünde aynı bezgin ifade vardı. Kimse konuşmuyordu. Kimsenin önünde bavul yoktu.

Bir de üstüne, o devirde daha pek kimsede olmayan cep telefonlarımız zır zır çalmaz mı?  Sağ salim varıp varmadığımızı merak eden yakınlarımızla, mecburen biraz yüksek sesle, Türkçe konuşmamız insanlardaki uyuşukluğu geçirmiş, tüm gözler üzerimize çevrilmişti. Hemen kapattık telefonları. Kendimizi bir tiyatro sahnesinde başrol oyuncuları gibi hissettik. Halimiz komediydi ama kimse gülmüyordu. Daha çok repliklerini anlamadıkları bir oyunu seyreder gibi boş bakıyorlardı. İçinde bulunduğumuz absürd duruma rağmen duruşumuzu bozmadan ama tedirgin, mümkün olduğunca en kısık sesimizle konuşuyorduk. Ancak elinde ayaklarından bağlanmış tavuğu ile gelen adamı da görünce dayanamayıp sessizce bastık kahkahayı. Memleketten kaçalım derken tıpatıp aynısı bir ülkeye gelmiştik…

En nihayet beklenen tren geldi ve hepimiz trene doluştuk. Hedefe doğru adım adım yaklaşmanın rahatlığı ile cam kenarında karşılıklı kendimize yer bulduk. İlk başlarda şehir kıyısında sıkça görülen binalar, üzerinde hemen hemen hiçbir bina olmayan bozkırlara bırakmaya başladı yerini. Her durduğumuz tren istasyonunun etrafındaki evler gittikçe fakirleşiyor, rengârenk boyalı evlerden sıvası dökülmüş, boyasız ama mutlaka tenekelerin içine ekilmiş sardunyalarla süslenmiş evlere dönüşüyordu. Kırmızı sardunyaların varlığı, çirkinliklerini bir nebze kapatıyor, hayata tutunma nedenleri gibi gülümsüyordu pencerelerin önünden. Öyle ekilmiş tarla falan da yoktu çevrede. Yoksulluk seziliyordu bu topraklarda.

Gittikçe azalan evlerden, trene yeni binenlerin daha da fakirleşen kıyafetlerinden nereye gittiğimizi sorgular olmuştuk. Şu ana kadar gördüğümüz manzara, katalogtaki bembeyaz, İspanyol mimarisinin olmazsa olmazı arklarla bezeli, hoş binaları, yemyeşil çimli golf sahaları ile kaplı sayfiye alanına hiç uyum sağlamıyordu. Kandırıldık mı endişesini birbirimize yansıtmadan bildiğimiz kadarı ile Portekiz ekonomisinden konuşuyor, Portekiz’in gelirinin çoğunu turizmden kazandığını söyleyerek rahatlamaya çalışıyorduk. Her ne kadar yol üstünde bunu ispatlamaya yarayacak en ufak bir iz görmesek de…

Trenin duvarına yapıştırılmış, istasyonları gösteren çizelgeden ineceğimiz durağa daha ne kadar var’ı anlamaya çalışırken un çuvallı adam el kol hareketleri ve kendi dilinde bize bir şeyler anlatmaya çalıştı. Anladığımız, bize bir önceki durağın adını söylüyor, ondan sonraki istasyonda inmemizi söylüyordu. Neden böyle bir açıklama yapma gereğini duyduğunu o anda anlamadık ama gene de teşekkür ettik.

Adamın dediği o duraktan sonra gelen, istasyon demeye bin şahit isteyen yere geldiğimizde inmekte tereddüt ettik. O kadar ki biz trenin herhangi bir nedenle durduğunu sandık. Durduğumuz yerde bütün görüntüyü kaplayan boyutta, kırmızı, üzerinde hiçbir şey yazmayan bir duvardan başka bir şey yoktu. Ne bir tabela, ne de elle yazılmış bir isim. Sadece düz bir duvar! Adam “ evet burası “ der gibi bir baş işareti yaptı. Biz de “ya bismillah “ deyip indik. Ayaklarımız rayın kenarına döşenmiş çakıl taşlarına bastığında yanlış bir yerde olduğumuzdan emindik. Tren bizi ezmeden gidebilsin diye duvarla ray arasına iyice sıkışarak trenin neredeyse bize sürtünerek geçip gitmesini bekledik. O süre içinde içimizde bastırdığımız korku iyice ayyuka çıkmış, beynimizde buradan nasıl çıkıp geri döneriz’in hesabını yapmaya başlamıştık. Birbirimize bir şey söylemiyorduk ama her şeyi geride bırakıp otele yerleştiğimizde bir birimize itiraf edecektik.

Tren geçince, trenin diğer tarafında kaldığı için göremediğimiz, tahta ince tek bir perondan oluşan şeyi gördük. Şey diyorum çünkü nasıl adlandıracağımı bilemedim. Elimizde koca bavullarımız rayların üstünden atlayıp perona çıktık. Dışarıdan bakınca komik görünüyorduk herhalde. Rayların üstünden, zorlanarak bavullarını taşımaya çalışan aristokrat havalı iki kadın… Perona çıkabildiğimizde kan ter içinde kalmış, özenle taradığımız saçlarımız dağılmış, seyahat başlangıcındaki neşeli ifademizden eser kalmamıştı. Komik olduğumuzu ancak ertesi gün, otelin havuzunun kenarında içkilerimizi yudumlarken algılayabildik.

Otele göre indiğimiz noktada taksiler vardı ve taksiye adresi verirsek bizi şıp diye getirirdi. Taksi ne kelime bisiklet bile yoktu. Kenara atılmış, toz içinde, tekerleksiz motosikleti saymazsak tabii… Karşımıza çıkan üst üste yığılmış telleri kopuk, metal iskemleler,  bir kenarda tek bir masa, masada yemek yiyen kısa pantolonlu, bir zamanlar kırmızı olduğunu var saydığımız solgun renkli t-shirt’lü bir adamdı. Adamın önünde hiç de iştah açıcı olmayan bulamaç gibi bir yemek ve yağlı parmak izlerinden içinde ne olduğu tahmin edilemeyen ayaklı bir kadeh vardı. Kadeh ayrıntısına daha sonraları çok gülecektik. Adamın yanında, nasiplenir miyim diye umutla bekleyen, kirden esas rengi gözükmeyen, tüyleri tiftik tiftik olmuş bir deri bir kemik köpekte kareyi tamamlıyordu. Başka kimse olmadığından adama yaklaşıp “taksi? “ diye sorduk. Önce bizi bir süzdü sonra gülümseyerek bize arkamızda kalan lokantayı gösterdi. Adamın ön orta dişleri yoktu.

İtalyancamın burada işe yarayacağı umuduyla lokantaya ben girdim. Kapısında bizde bazı kasaplarda bulunan plastik üzerinde düğümler olan iplerden vardı. Bu gün bile hala bunun ne işe yaradığını bilemem. Sıcaktan, sinekten korumaz, kapı desen hiç değil, öyle bir şey işte. Süs herhalde… İçeri girdiğimde kesif bir yağ kokusu karşıladı beni. İçi neredeyse bomboş soğutucunun vitrininde masadaki adamın yediği yemekle dolu bir tabak vardı sadece. Üzerinde de kocaman bir karasinek! Üzerime konup kalkan sineklerden bahsetmiyorum bile. Konuşlandığı yerden memnun, yemekten iştahla otlanıyordu. Sanırım bu tabak mikrodalgada ısıtılıp müşterinin önüne hemen getirilmek üzere hazırlanmıştı. Ağır kokudan ve görüntüden midem bulanmış bir şekilde bize taksi çağırmasını rica etmek üzere birisini aranırken, mutfaktan iri yarı, kocaman göbekli, çıplak bedenine geçirdiği, üzeri leke dolu beyaz önlüğü ile bir adam çıktı. Kendimi Fellini’nin Amarcord filminin bir sahnesinde hissettim. Önlüğün altından fırlayan kılları görmemeye, ağzıma kadar gelmiş mide bulantısına aldırmadan, İtalyanca adama derdimi anlatmaya çalıştım. O da bir şeyler söyledi, anlaşamadık.

Çareyi oteli aramakta bulduk. Otelle adamı konuşturduktan sonra otel, adamın bize taksi çağıracağını ancak akşam yemeği saati olduğu için biraz beklememiz gerektiğini söyledi. Her ne kadar bizim taksi şoförlerinden hiç böyle bir ara duymadıysak da lokantada hiçbir müşteri olmadığından bu akşam yemeği arasının taksi şoförlerine ait olduğunu varsaydık. İnsan hakları diye geçtiyse de beynimden, o anda insan hakkı falan görecek halim yoktu. Hem de biraz farklı saatlerde yemeklerini yiyerek taksi durağında her daim araba bulunmasını sağlayamazlar mıydı? Türk aklı işte, pratik! Yok canım, bunların tuzu kuru. Nasıl oluyorsa?

Söylenerek, çaresiz bavullarımızın üzerine oturup taksiyi beklemeye koyulduk. Güneş batmış, kızıl rengini, bulutsuz mavi gökyüzüne armağan olarak bırakmıştı. Ahşap zeminde, siyah bavulunun üzerine, dümdüz fönlenmiş siyah saçları, somon rengi elbisesi ile umutsuzca oturan arkadaşım harika bir fotoğraf karesi oluşturmakla beraber onu fark edecek göz kalmamıştı bende. Sonraları çok hayıflandım o görüntüyü çekmedim diye.

Bir saat geçmesine rağmen taksi hala gelmemişti. Etrafta hiçbir şeyin olmadığı bu ıssız yerde, yemeğini bitirmiş, lokanta sahibiyle sohbet eden dişsiz adam, uyuz köpek ve üstü çıplak bir lokantacıyla kalakalmıştık. Bu garip yerde şık kıyafetlerimiz, markalı çantalarımız ve bavullarımızla eğreti duruyorduk Moralimiz bozulmuş, korkularımızı serbest bırakmış, alenen bu geceyi bir şekilde atlattıktan sonra ertesi gün dönmenin yolunu bulmanın hesaplarını yapıyorduk. Ay gökten selam verdi bize, dalga geçer gibi…

Yaklaşan bir far gördükçe heyecanla yerimizden fırlıyor, gelenin taksi harici herhangi bir şey olduğunu gördükçe hayal kırıklığı ile yerimize oturuyorduk. Zaten zorla giden bir kamyonet ve eski püskü bir motosikletten başka da bir şey geçmemişti. Korku dağları deliyordu. Sustuk. Beynimizdeki tek şey buradan kurtulmaktı.

Epey sonra bir çift far daha gözüktü. Karanlıktan ne olduğunu seçemedik. Önümüzde durduğunda gördük. Gelen siyah, son model, Mercedes marka bir taksiydi… Arabaya biner binmez havaalanına da servis verip vermediklerini sorduk. “Tabii” dedi adam “ buraya kimse trenle gelmez.” Havaalanına kaça gittiklerini öğrenmek istedik. Ne kadar dedi hatırlamıyorum ama ikimizin de o güne kadar duyduğu en ucuz fiyattı!

KIZARMIŞ BEYAZ PEYNİR

Bir çay koyuyorum kendime. Şöyle tavşan kanı, mis gibi. Simitçi geçiyor sokaktan. Hemen alıyorum. Pek severim simit, beyaz peynir, domates üçlüsünü. Hani bıraksan sadece bu üçlü ve yanına çayla ömür boyu beslenebilecek kadar. Tabii işin latifesi bu ama keyif yani…

Henüz güne aymamış sokağımda sokak kedileri cirit atıyor bir lokma ekmek bulmanın telaşında. Öyle herhangi bir sokak kedisi değil, bizim sokağın kedileri onlar. Her gün buradalar. Hep aynı kediler. Sadıklar yani. Bir de nankör derler kedilere. Nesi nankör? Senden benden sadıklar. Her gün ittirilip kaktırılıyorlar ama vazgeçmeden, inatla benimsedikleri bu sokaktan asla gitmiyorlar. İstemediklerine sevdirmiyorlar kendilerini, ondan nankör deniyor onlara. Biz sevdiriyor muyuz? İstemediğim biri dokunsa patlatıveririm şaplağı valla. Onlar da öyle patiliveriyorlar. Seviyorum bu hayvanları. Karakterliler…

Tost makinesine koyduğum simit arası beyaz peynirin iştah kabartan kokusu geliyor. Akmış peynir. Aktığı yerde de kızarmış. Bu koku beni çocukluğuma götürüyor. Rahmetli anneannem alüminyumdan yapılmış kapaklı küçük ızgarasında ekmek üstü beyaz peynir eritirdi bana. Kaşarlı da yapardı ama ben beyaz peynirlisini severdim. O küçük ızgara evin demirbaşıydı. Bir kere bozulduydu da anneannem hemen tamir ettirsin diye dedemin başının etini yemişti. Dedem de yenisini almak için aynısından aramış ama artık gavur icadı tost makineleri çıktığı için bu eski usul ızgaralardan bulamamıştı. Bu haberin üstüne daha da kıymete binmişti ızgara.

Annem İstanbul’a gittiği ilk yıl beni anneannemlere bırakmıştı. Ertesi sene beni yanına aldırıncaya kadar anneannem, dedem ve henüz liseye giden dayımla sevgi dolu evi paylaşmıştık. Çok neşeli, sohbetli, güzel bir kadındı anneannem. Süsü, güzeli çok severdi. Yaptığı yemekler lezzetli, güzel olmalı, etrafındaki herkes güzel giyinmeliydi. Hayata bakışı güzeldi kısaca. Evde günü olduğu zaman dayımla bana da bayram olurdu. Puf puf pişmiş börekleri, enginar dolmaları, özenle ve sevgiyle pişmiş bilumum çeşit zeytinyağlıları, hele de tavuk dolması da varsa mükellef kral sofralarından ziyade olurdu soframız. Her zaman bol bol yapar, günden bize de birkaç gün yetecek kadar artardı. Eli, gönlü boldu anneannemin. Nurlar içinde yatsın.

Dedem ise müstesna bir insandı. Az fakat öz konuşan, hareketleri ile ailesine sevgisini, düşkünlüğünü sımsıcak aktarabilen bir insandı. Kimseyi kırmamaya özen gösterirdi. Çok nadir sinirlenirdi. Anneannemi çok sever, onca yıllık evliliklerinde her gün onu el üstünde tutardı. Bir gün onu başının üstünden indirdiğini görmedim. Hayatı boyunca alışverişe gitmemiştir anneannem. Dedem her gün eve fileler dolusu zerzevatla gelir, peynir konusunda huysuz olduğu için anneannemi bakkala arabayla götürür, onu arabadan indirmeden bıçak ucunda peynir tattırırdı. Avukat olan dedem bir gün bile bunları yapmaktan yüksünmedi. Evinin huzuru, keyfi, neşesi onun için her şeyden önemliydi. Kucağına oturtup benimle sohbet ederken hissettiğim sigara kokulu nefesi esti şimdi burnuma. Ah, dedem…

Kimseyi üzmemek için hastalıklarını, rahatsızlıklarını saklayan dedem, kendisine musallat olan öksürüğün sebebini anlamak üzere kendi başına röntgen çektirmeye gitmiş bir gün. Doktor akciğerde bir leke gördüğünü ve daha derin tetkik edilmesi gerektiğini söyleyince ancak haberimiz oldu konudan. Gidilen doktorların vardığı sonuç dedemin akciğer kanseri olduğu idi. İşin daha da kötüsü ameliyat edilemeyişiydi. Çekilen sintigrafinin sonucuna göre kemiklere de az biraz sıçramıştı. Bütün bunları dedeme hissettirmeden yapmaya çalışıyor, dedemin ciğerinde bir iltihap olduğunu söylüyorduk. Yüksek şeker hastası olan anneanneme de söylemedik bir şey. Anneannem de dedemde ciddi bir şey olmadığının inancında hala taleplerini iletmeye, o da elinden geldiğince yapmaya çalışıyordu. İçim sızlıyordu onları öyle gördükçe…

Son bir umut, annem dedemi İngiltere’ye bir doktora götürdü. O doktor da yapılacak fazla bir şeyin olmadığını ama birkaç seans radyoterapinin yaşam kalitesi adına ona iyi geleceğini söyleyince hemen orada radyoterapiye başladılar. Dedem İngiltere’deyken kendi hastalıkları ile boğuşan anneannemin bir gün aniden tansiyonu aşırı düşmüş, dayımlar onu apar topar hastaneye götürmüşler. Doktorlar anneannemin durumunun iyi olmadığını ve her ihtimale karşı sevenlerini çağırmalarını söylemiş. Annem dedemi alıp hemen döndü; İstanbul’a uğramadan direk İzmir’e geçti. Bende onlarla İzmir uçağında buluştum. Uçakta dedemle karşılaştığımızda dedemin sorduğu ilk soru “ yaşıyor değil mi? “ oldu. Gözlerindeki korkuyu gördüm o an. Göz nuru kekliğinin (dedem anneanneme keklik diye hitap ederdi) ondan uzak olduğu bir sırada bu dünyaya göz yumma ihtimali onu perişan etmişti. Hem kendi hastalığı hem de bu son haberden sonra çökmüştü dedem. ”Yaşıyor, yaşıyor, merak etme “ dedikten sonra rahatlamıştı biraz.

O ameliyatı başarıyla atlattı anneannem. Günlerce komada kaldıktan sonra dünyaya tekrar gözlerini açtı. İlk sorduğu soru ise “ Ahmet nerede? “ oldu. Dedem ise artık o günlerde ağrısından uyuyamıyor, bütün geceyi ayakta geçiriyordu. Kendiliğinden koltuk üzerinde sızdığı zamanlar biraz uyusun diye evde çıt çıkarmıyor, hepimiz mutfağa kapanıyorduk. Her gün “iyi mi? “ diye anneannemi soruyor ama asla hastaneye onu ziyarete gitmek istemiyordu. Anneannem ise her gün hevesle Ahmet’ini bekliyor, o gelmedikçe morali bozuluyordu. Sonunda “her gün seni soruyor, gitmemek olmaz” diyerek zorla da olsa götürdük. Yarım saat sonra “ağrım var” diyerek eve dönmek istedi.

Neden anneannemi görmeye gitmek istemedi, bu gün hala bilmiyorum. İlk düşüncem kendi ağrısı, sızısı o kadar fazlaydı ki hayatı boyunca kendi önünde tuttuğu anneannemi gözü görmedi bile oldu. Belki de bir kraliçe gibi yaşattığı anneanneme içten içe de öfke doluydu kim bilir? Bu gün ise farklı düşünüyorum. Belki de göz nuru, canından öte sevdiği karısının o halini görmek istemedi. Hayalinde onu hep eski neşeli, güzel haliyle tutmak istedi. Hangisi doğru bilemiyorum.

Sonunda anneannem hastaneden çıkıp eve geldi. Dedemin tedavisi sürdüğü için annem onları İstanbul’a getirdi. Her ne kadar hastalığını hala dedeme söylemiyorduysak da dedem hissediyordu. “İnsanın yaşı kaç olursa olsun, insan ölümden korkuyor.” demişti bir dede-torun sohbetimizde. “ Hala kendini genç sanıyor, hala hayaller kuruyor insan. “ Ne diyeceğimi bilememiş ama çok hüzünlenmiştim. O gün ne demek istediğini tam anlamamıştım belki ama bu gün çok iyi anlıyorum. İnsanoğlu hiç ölmeyecekmiş gibi yaşıyor. Öyle olması da gerek zaten. Bedenen ölmeden ruhunu öldürürse insan, nefes alıp vermiş ne fayda?

Sanırım Kasım ayında geçmişti bu konuşma. Ertesi senenin 30 Ocağında göçtü bu dünyadan dedem. Kekliği yanındaydı. Akciğer kanserinin insanı acıdan kıvrandıran son evresine gelmeden bu hayata veda edişinde teselli bulabildik ancak. Annemin İstanbul’a yanına aldığı anneannem ise aynı senenin 7 Eylülünde, kendisine yakışır vaziyette, bir gün önce kuaföre gitmiş, saçları boyalı, elleri yapılı gitti dedemin yanına. Dedemin vefatından sonra çıktığı, çok sevdiği İzmir’deki evine cenazesi dönebildi maalesef. Hep içimde uktedir bu durum. Annem daha iyi bakarım diye son derece iyi niyetiyle yanına almıştı ama evinde daha mı rahat ederdi diye hala düşünürüm zaman zaman. Dedemden ayrı olduğu yedi ay boyunca Ahmet’ini bir gün düşürmedi dilinden. Gündüzleri oyalanırdı ama akşam saatleri hüzün çökerdi. Hissederdim. Bazen dile getirir, bazen getirmezdi ama gözleri hep ele verirdi hüznünü. Özlerdi onu çok. Kumrular gibi geçmiş bir elli küsür yıldan sonra kim özlemezdi ki? Dayanamadı zaten, koşa koşa gitti yanına. Kavuştular en nihayet.

Kızarmış beyaz peynir kokusundan nerelere geldim. Olsun iyi ki geldim. Hayatımın en güzel yılını bana yaşatan anneannemle dedemi andım bu vesile ile. Sımsıcak oldu içim. Varlıklarını hep özlüyor, onlarla uzun zaman geçirme imkânına sahip olduğum için kendimi çok şanslı hissediyorum. Bu günkü kişiliğimin onların da ektiği tohumlar sayesinde olduğunun bilincinde onlara en derin sevgilerimi ve teşekkürlerimi yolluyorum. Ruhları şâd olsun…

İLAN

Elinde paltosu kapıya bakakaldı. Kapıdan iteklenerek çıkarılmış ve paltosu eline tutuşturulur tutuşturulmaz kapı “güm” diye yüzüne kapanmıştı. Boğazına dizilmiş lokmaları ve yarım yamalak içtiği çaydan rağmen üzerinden hala gitmemiş uykunun mahmurluğu ile güneşin henüz günü ısıtmadığı bu erken saatte, sokakta, kırgın, evinin önünde dikildi bir süre.

Gidecek başka yeri olmadığından, son zamanlarda uğrak yeri olan kahveye yöneldi. Hava ayaz, rüzgâr soğuk soğuk esiyordu.  Eliyle sımsıkı kavradığı paltosunu giymek aklına gelmedi bile.

-       Ooo Ahmet Bey, erkencisin bu sabah?

-       Öyle oldu Hüseyin Efendi, hanımın günü varmış evde. Ayakaltında dolaşmayayım diye erkenden yolladı beni evden. Bana demli bir çay ver hele.

-       Daha tam demlenmedi çay. Az bekle.

Yeşil çuha örtülerle kaplı birçok masadan oluşan bu kahvehane sığınağı gibiydi Ahmet’in. Emekli olduğundan beri o veya bu nedenle evden her kovuluşunda buraya gelirdi. Kendi gibi emekli olmuş mahalleli arkadaşları ile akşama kadar otururlar, memleket meseleleri, futbol, çocuklar gibi güncel olaylardan bahsederler; eve dönüş saatini doldururlardı. Arada tavla da oynarlardı ama kumarla işleri olmazdı. Bazen kitap getirirdi yanında ancak genelde fırsat olmazdı okumaya. Evde de pek olmuyordu. Emeklilik günlerinde kendini kitaplara gömme hayalini bırakalı çok olmuştu. Gazeteyle yetiniyordu.

Çayın demlenmesini beklerken köşedeki bakkaldan günün gazetelerini aldı. Kahvede camın kenarındaki masaya geçti ve süpürgenin ritmik sesi eşliğinde gazetelerini okumaya başladı. Hüseyin Efendi demli çayını masasına bırakmış, kahvehaneyi güne hazırlamak üzere temizlik yapıyordu.

Gazetenin ön sayfasından başlar, okunmamış tek satır kalmadıktan sonra diğer sayfaya geçerdi. Hayatında her şeyi her zaman böyle düzenli olmuştu. Okullarını düzenli okumuş, askere vaktinde gitmiş, devlet dairesinde iyi bir memuriyet kapmış, emekliliğine kadar aynı dairede çalışmıştı. Yıllarca aynı saatte evden çıkmış, aynı saatte eve girmişti. Hayatı hep kuralına göre oynamıştı. Bütün hayallerini emekliliğine saklamıştı…

Gazetenin ölüm ilanları sayfasına geldiğinde, o gün mühim biri ölmüş olmalı ki, kocaman ilanların arasına sıkışmış, iki sütuna altı santim küçücük ilanı zor gördü. İlandaki ismi okuyunca dondu kaldı. Bu “o” olabilir miydi? Bir daha bir daha okudu. O olmalıydı. Anne, baba ve kardeşin ismi tutuyordu. İlanda bir eş veya çocuğun varlığından eser yoktu. Kısa, öz, duygudan yoksun bir ilandı.

“Merhum Hanife- Kadir  Dağdeviren’in oğulları, 

Murat– Zeynep Dağdeviren’in kardeşleri, Hakan ve Esra’nın amcaları

MEHMET DAĞDEVİREN

Hakkın rahmetine kavuşmuştur. Cenazesi 05. Ocak günü ikindi namazını müteakiben Karacaahmet mezarlığına defnedilecektir.”

Bu kadar… Araya girmiş bir “sevgili” kelimesi bile yoktu.

Mahalleden arkadaşıydı Mehmet. Mehmet, kardeşi Murat ve Ahmet ayrılmaz bir üçlüydüler o zamanlar. Aynı okula giderler, bütün vakitlerini ya sokaklarda ya da birbirlerinin evlerinde geçirirlerdi. Mehmet delişmen karakteri ile grubun lideriydi. Hoş, mahalleye göre çetediyler ya… En acayip fikirler ondan çıkar, diğer ikisine de bu fikirlere uymak düşerdi. O zamanlar henüz ranta yenilmemiş bahçelerdeki ağaçlardan sürekli meyve çalar, henüz tek tük olan arabaların arkasına teneke bağlar, sırf masadakilerin yüzündeki ifadeyi görmek için bir kavanoza hapsettiği böceği yemek sofrasında ortaya gizlice bırakıverirdi. Herkes bu yaramazlıkların Mehmet’in başının altından çıktığını bilir ama azarı Murat’la Ahmet yerdi. Öyle bir dik duruşu vardı ki Mehmet’in, çocuk yaşına rağmen herkes ondan çekinirdi. Ahmet bile…

Ahmet’in yapmaktan en hoşlandığı şey ise sıcak yaz günlerinde mahallerinin az ötesindeki koruluğa gidip ağaçların gölgesinde günü geçirmekti. Sıcak bastırmadan giderler, ne kadar garip mahlukat varsa kavanozlarına toplarlar, sıcak bastırdığında ise koruluğun ortasından akan derede yüzerlerdi. Zaman zaman top oynarlar, top kaybolduğunda saatlerce topu ararlardı. Topu bulan olmak gurur meselesiydi. Nedense… Mehmet her zaman en çok böcek toplayan, derede en uzağa yüzen, topu en uzağa, en yükseğe atan olurdu. Hep en’lerin insanıydı o…

Ahmet’in aksine okulda başarılı bir öğrenci değildi Mehmet. Okulu gereksiz görenlerdendi. “Boşa vakit kaybı” derdi “en iyi ders yaşayarak öğrenilir. “ Zar zor bitirdiği liseden sonra hiç üniversiteye gitmek için yeltenmemiş, Ahmet üniversiteye giderken o askere gitmişti. Ne olduysa o sırada olmuş ve ailesi apar topar taşınmıştı mahalleden. Bir daha da hiç haber almamıştı ne Mehmet’ten ne de Murat’tan. Fazla sormamış, soruşturmamıştı açıkçası.

Gazeteden kendisine hazin bir şekilde bakan ilanı Mehmet’e hiç yakıştıramadı. Onun hep hayatta başarılı olacağına inanmış, muhtemelen çok güzel bir kadınla evlenip birbirinden güzel çocukları olacağını düşünmüştü. Mahallenin en güzel kızı Ayşe’de ona yanık değil miydi o zamanlar?

Ahmet, Ayşe’yi içten içe hep sevmiş ama Mehmet’in yanında kendi esamesinin okunmayacağını bildiğinden bunu hiç dile getirmemişti. Murat’ın sınıfında okuyan Ayşe, her zaman yüksekten topladığı simsiyah saçları, kocaman kahverengi gözleri ile Ahmet’e dünyanın en güzel kızı gibi gelirdi. Hele o gülümsemesi… Kendileri ile her karşılaştığında Ayşe’nin yüzüne öyle bir gülümseme yerleşirdi ki Ahmet’in içi erirdi. Bu gülümsemenin Mehmet’e özel olduğunu bilmesine rağmen... Mehmet de bir kaş göz hareketiyle onlara ayakaltında dolaşmamalarını, kaybolmaları gerektiğini ima ederdi. Ahmet’le Murat hemen bir bahane bulup onları yalnız bırakırlardı bir süre. Düşlerinde hep Mehmet’in yanlarında olmadığı bir zaman kendisine aynı o şekilde gülümserken görürdü Ayşe’yi. Ayşe hiç ona öyle gülümsemedi…

Geçmişin içinde kaybolmuşken, Hüseyin Efendi böldü düşüncelerini.

-       Ahmet Bey telefon sana. Ayşe Yenge arıyor.

Üniversiteyi bitirip döndüğünde hemen askere gitmek için başvurmuş, ilk tertipte de askere alınmıştı. Askerden dönünce de bir tanıdıkları vasıtası ile devlet dairesinde bir memuriyet bulmuşlardı ona. Saati belli, parası belli, sosyal güvenliği olan memuriyet, o zamanlar en revaçta olan işlerdendi. Çoğu esnaf çocuğu olan sınıf arkadaşları lise biter bitmez babalarının yanında çalışmaya başlamış, mahallenin kızlarına talip olup birer birer evlenmişlerdi. Ahmet askerden döndüğünde çoğunun çocuğu bile olmuştu.

İşe girer girmez annesi başlamıştı Ahmet’i sıkıştırmaya.

-       Oğlum bak, bütün arkadaşların evlendi. Senin de zamanın geldi. Rüstem Bey’lerin kızı liseyi yeni bitirmiş, güzelce bir kız.  Bir bak, beğenirsen onu isteyelim sana.

-       Anne ben henüz evlenmeyi düşünmüyorum. Niyetlenince söylerim sana bakarsın uygun birini, yorma şimdi tatlı canını.

Neredeyse her hafta yeni bir adayla geliyordu annesi. Ahmet ise evlenmeyi hiç düşünmüyor, daha iyi iş imkânları bulabileceği, üniversitede keşfettiği müzik tutkusunu geliştirebileceğine inandığı İstanbul’a gitmek istiyordu. Üniversitedeyken kısa birkaç ilişkisi olmuş ama aşk yolunu kesmemişti. Aşk olarak bildiği tek şey o ufak tefek, saçları yukarıdan toplu,  gülümserken o simsiyah gözlerinin içi gülen Ayşe’ye karşı hissettiği duygulardı. Zaman içinde hafif küllense de onu tamamen unutturacak bir çıkmamıştı karşısına.

Bir gün otobüsle işe giderken, camdan onu hızlı hızlı giderken gördü. Saçları gene yukarıdan toplu, çiçekli kolsuz elbisesi, beyaz çantası, ona uyumlu beyaz kısa topuklu ayakkabıları ile hala güzeldi. Bu kısacık an bile Ahmet’i heyecanlandırmaya yetmiş, o günden sonra Ayşe’yi tekrar eskisi gibi düşünmeye başlamıştı. Evlenmiş miydi acaba?

Annesi ona gene haftalık yeni bir aday sunmak üzere “ Bak oğlum “ diyerek konuya girdiğinde;

  -  Anne, Ekrem Bey’lerin kızı vardı ya Ayşe. Evlendi mi o? Biliyor musun? , diyerek annesinin ağzını aradı.

-       Ha, bildim. Seninle aynı okulda okumuştu. Evlenmedi. Bir yerde sekreterlik yapıyormuş. Pek iyi konuşmuyorlar hakkında. Niye sorarsın oğlum?

-      Onunla evlenmek istiyorum.

Bunu duyar duymaz annesinin suratı asılmış, bakışıyla oğlunun bu seçimini beğenmediği belli etmişti.

-       Katiyen olmaz. Hem yaşlı o. Hepi topu senden iki yaş küçük. Çalışıyor da. Gözü açılmıştır onun. Açık saçık elbiselerle işe gidiyor her gün. Ölürüm de izin vermem.

-        Anne, ya o ya da hiç, diyerek kestirip atmıştı Ahmet.

Annesinin aksine onun çalışmasından mutluluk duymuş, açık saçıktan kastın kolsuz elbise olduğunu bildiğinden o konuya fazla takılmamıştı. Modern bir genç kadın olmuştu Ayşe. İstanbul’dakilere benziyordu. Bu iyiydi.

Büyük tartışmalar sonucunda annesi Ahmet’i vazgeçiremeyeceğini anlayınca inadından vazgeçmiş ve Ayşe’nin annesi Rukiye Hanım’a haber yollamıştı. Gelen bütün taliplileri geri çevirdikten sonra uzun zamandır kızına talipli çıkmayan Rukiye Hanım bu habere çok sevinmiş, hemen buyur etmişti onları.

Bütün adetlere uymuşlar, çikolata ve çiçeklerini alıp istemeye gitmişlerdi. Ahmet çok heyecanlıydı. Seneler sonra Ayşe’yi ilk defa yakından görecekti. Ayşe kahveleri yapıp getirdiğinde bir saniyeliğine göz göze gelmişler, Ahmet o kara gözlerde bir cevap aramıştı. Simsiyah gözler ser verip sır vermemiş, umursamaz bir tavırla dimdik bakmışlardı Ahmet’in gözlerine. Bunca seneye rağmen hala Mehmet’i düşünüyor olabilir miydi? Hem Mehmet gitmiş, yok olmuştu. Kendisi ise buradaydı. Her şeyi tamdı. Okulunu, askerliğini bitirmiş, güvenli bir işi vardı. Kendisini de severdi elbet zaman içinde. Adet üzerine Ekrem Bey “ biz bir düşünelim, kızımızın da fikrini alalım. Size haber ederiz “ diyerek onları uğurlamış, Ahmet için bekleyiş dolu günler başlamıştı. Ne kadar sürerdi ki acaba karar vermek?

İstemenin üzerine Ayşe’lerin evinde ayrı bir çıngar kopuyordu. Ayşe asla evlenmek istemediğini söylüyor, annesi ve babası bu yaştan sonra bundan iyi talip çıkmayacağı, bununla da evlenmezse evde kalacağı konusunda onu ikna etmeğe çalışıyorlardı. “ Sevmiyorum onu “ diye avaz avaz ağlayan kızına Ekrem Bey “ ya evlenirsin ya da tasını tarağını toplayıp bu evden gidersin. Ömür boyu bakamam ben sana “ diyerek son noktayı koydu. Olumlu yanıt gitti Ahmet’lere.

Sade bir nikâhla evlendiler. Nikâh defterine imzayı atarken “ bu sefer golü ben attım Mehmet “ diye geçirdi içinden. Niyeti nikâhtan sonra İstanbul’a tayinini istemekti.  Bambaşka bir şehirde, hem de İstanbul gibi insanı kendinden alan bir şehirde Mehmet’in izi kalmazdı Ayşe’de. Onu el üstünde tutacak, Ayşe’nin kendisini sevmesini sağlayacaktı. Sabırlıydı, başarıncaya kadar bekleyecekti.

Ayşe “annemin yanından ayrılmam” diye ısrar edince İstanbul’a gidemediler, Ahmet bir daha saksafon çalamadı, Ahmet’in hayalini kurduğu seyahatlere hiç gitmediler, Ayşe onu hiç sevmedi…

Ayşe’nin tembihlediği gibi saat altıyı doldurup eve doğru giderken Ahmet bir an durdu düşündü. O Ayşe’yi gerçekten sevmiş miydi?